श्री चक्रधर स्वामींची परभ्रमणातील अद्भुत लीला – हरताळा ते सावळदबारा प्रवास

Swaltbara


🕉️ परिचय

बुलढाणा जिल्ह्यातील सावळदबारा हे महानुभाव पंथाचं एक अत्यंत पवित्र आणि ऐतिहासिक तीर्थक्षेत्र आहे. इथेच श्री चक्रधर स्वामी — महानुभाव पंथाचे संस्थापक, ज्ञानी, संत आणि तत्त्ववेत्ते — काही काळ वास्तव्य करून आपल्या भक्तांना अमूल्य उपदेश दिले होते.

सावळदबार्‍यातील मंदिर परिसर अत्यंत शांत, स्वच्छ आणि निसर्गरम्य आहे. सकाळी आरतीच्या वेळी आणि संध्याकाळच्या वेळी घंटानादाने आणि भक्तिगीतांनी वातावरण भारावून जाते.




सावळदबारा

📜 इतिहास

श्री चक्रधर स्वामी हे बाराव्या शतकातील महान संत, तत्त्वज्ञ आणि महानुभाव पंथाचे संस्थापक होते. त्यांनी संपूर्ण महाराष्ट्रभर भ्रमण करून समानता, सत्य, दया आणि ज्ञान यांचा संदेश समाजात पोहोचवला. त्यांच्या प्रवचनांनी समाजातील अन्याय, अंधश्रद्धा आणि भेदभाव दूर करण्यास मोठं योगदान दिलं.

श्री स्वामी आपल्या प्रवासाच्या काळात . त्यांनी सावळदबारा येथेही काही काळ वास्तव्य केले. या ठिकाणी त्यांनी भक्तांना उपदेश दिले, मार्गदर्शन केलं आणि धर्मप्रचाराचा प्रसार केला.

त्यांच्या नंतर सावळदबार्‍यात एक सुंदर मंदिर उभारण्यात आलं आहे. मंदिरात श्री स्वामींची दिव्य मूर्ती, विशाल सभामंडप आणि शांत वातावरण भक्तांना अध्यात्मिक समाधान देतं.

हरताळा ते सावळदबारा प्रवास : 

बुलडाण्यापासून सुमारे ५६ किलोमीटर अंतरावर असलेले सावळदबारा हे महानुभाव पंथीयांचे पवित्र तीर्थक्षेत्र आहे.
या ठिकाणाशी श्री चक्रधर स्वामींच्या परभ्रमणातील अनेक दिव्य लीलांचा संबंध आहे.

बाराव्या शतकात श्री चक्रधर स्वामींनी संपूर्ण महाराष्ट्रात भ्रमण करून धर्म, ज्ञान आणि भक्तीचा प्रसार केला.
त्यांचा प्रवास गंगातीराकडून सुरू होऊन कनाशी, भडगाव, पाचोरा, शेंदुणी, चांगदेव आणि हरताळा अशा अनेक स्थळांवरून पुढे चालत राहिला.

हरताळा येथे असतानाच स्वामींच्या जीवनातील एक अद्भुत प्रसंग घडला.
त्या वेळी स्वामी वाघावर बसून प्रवास करत होते. त्यांच्या तेजोमय व्यक्तिमत्त्वासोबत तो वाघ अत्यंत शांत, विनम्र आणि भक्तवत्सल भासत होता.

हे पाहून बाईसा म्हणाल्या —“स्वामी, हा वाघ किती निरुपद्रवी आहे! तो आपल्यासोबतच राहू दे.”त्यावर स्वामी सौम्य हसत म्हणाले — “बाईसा, हा वाघ आपल्याला काही करणार नाही, पण लोक त्याला पाहून घाबरतील, त्याला त्रास देतील. म्हणून त्याला इथेच राहू देऊया.”

असे म्हणून स्वामींनी वाघाला तिथेच सोडले आणि स्वतः पायी चालत सावळदबारा कडे प्रस्थान केले.बाईसा त्या काळी सावळदबाराच राहत होत्या. त्यांनी आपल्या एका शिष्याला पुढे पाठवले आणि सांगितले — की जा माझ्या भाष्याला सांग 


“स्वामी येत आहेत, त्यांना घ्यायला ये.” तो शिष्य तात्काळ निघाला व  बाईसा च्या भाष्याला सर्व सूचना दिली... व तो सर्व सरळ आपला घोडा घेऊन स्वामीला घ्यायला आला.व स्वामींच्या चरणी येऊन त्याने विनंती केली — “स्वामी, या घोड्यावर बसून या. पायांनी चालत तुम्हाला थकवा येईल.”

स्वामींनी त्याची विनंती स्वीकारली आणि घोड्यावर बसून सावळदबारा येथे आले. तेथे स्वामींनी वीस दिवस मुक्काम केला. या काळात त्यांनी असंख्य भक्तांना आत्मज्ञान आणि प्रेमाचा उपदेश दिला. त्यानंतर स्वामी पुढे श्रीक्षेत्र जाळीचा देव येथे आले.

तिथे त्यांच्या वाघाची पिल्ले  खेडवली.  स्वामींनी त्यांना आशीर्वाद देऊन पुढील प्रवासाला निघाले. तिथून पुढे स्वामी वालसावंगी, आणि त्यानंतर मासरुळ या पवित्र स्थळांकडे गेले.

या संपूर्ण परभ्रमणात श्री चक्रधर स्वामींनी भक्ती, दया, आणि ज्ञानाचा संदेश जनमानसात रुजवला. त्यांच्या प्रत्येक पावलाने भूमी पावन झाली, आणि सावळदबारा हे स्थळ त्यांच्या कृपेने महानुभाव पंथीयांचे एक पवित्र तीर्थक्षेत्र बनले.



📍 स्थान व पोहोचण्याचा मार्ग

सावळदबारा हे बुलढाणा जिल्ह्यात स्थित एक पवित्र तीर्थस्थान आहे. हे ठिकाण बुलढाणा आणि मलकापूर या दोन्ही शहरांपासून साधारण ५६ ते ६० किलोमीटर अंतरावर आहे, 

👉 येथे पोहोचण्याचे मार्ग:

🚗 रस्त्याने: बुलढाणा, मलकापूर किंवा येथून खाजगी वाहनाने  सहज पोहोचता येते.

🚌 एस.टी. बसने: बुलढाणा आणि मलकापूर येथून सावळदबाराकडे नियमित राज्य परिवहन (MSRTC) बससेवा उपलब्ध आहे.

Location :-https://share.google/briNaUwHrTteFQtvl





🌿 आसपासची  तीर्थस्थळे (महानुभाव पंथाशी संबंधित)

सावळदबारा हे श्री चक्रधर स्वामींच्या पदस्पर्शाने पवित्र झालेलं ठिकाण असून, याच्या आसपास अनेक महत्त्वाची महानुभाव पंथीय तीर्थक्षेत्रे आहेत. भक्तांनी या सर्व स्थळांना एकदिवसीय किंवा दोन दिवसांच्या प्रवासात भेट देणे अत्यंत पवित्र मानले जाते.

🛕 श्री जाळीचा देव (श्रीक्षेत्र जाळीचा देव )
बुलढाणा जिल्ह्यातील अत्यंत प्रसिद्ध तीर्थस्थान. येथे श्री चक्रधर स्वामींनी काही काळ वास्तव करून उपदेश दिले. हे ठिकाण सावळदबारा पासून सुमारे 22 कि.मी. अंतरावर आहे. येथे दरवर्षी स्वामींची मोठी यात्रा भरते.

🌾 वालसावंगी (श्रीक्षेत्र वालसावंगी)
महानुभाव पंथातील एक पवित्र स्थान जिथे श्री स्वामींनी आपल्या प्रवासादरम्यान अनेक भक्तांना मार्गदर्शन केले. 




🕉️ मासरुळ (श्रीक्षेत्र मासरुळ)
येथे श्री चक्रधर स्वामींनी काही काळ निवास करून धर्मप्रचार केला. हे स्थान स्वच्छ, निसर्गरम्य आणि अध्यात्मिक शांततेने भरलेले आहे.


जर तुम्हाला ही पोस्ट आवडली असेल तर कृपया Like करा, तुमचे मत Comment मध्ये नक्की लिहा, आणि ही पोस्ट तुमच्या मित्र-परिवारासोबत Share करायला विसरू नका. 🙏💛
ज्यामुळे आणखी लोकांनाही या अद्भुत स्थळाबद्दल माहिती मिळेल.